Yeni B Corp standartları hakkında bilmeniz gereken altı nokta

Mart ayında kutlanan Uluslararası B Corp Ayı kapsamında, B Local Türkiye Steering Committee olarak S360 organizasyonu ve Komünite ev sahipliğinde gerçekleştirdiğimiz ikinci B MEET UP etkinliğinde MAP360, Wastespresso ve Camper temsilcileriyle bir araya geldik. Panelde tartışılan en temel soru şuydu:

Etki ile kâr gerçekten dengelenebilir mi? Ve B Corp bu dengeyi kurabilmek için bir itici güç olabilir mi?

Bu yazıda, bu soruya bir cevap niteliği taşıyan yeni B Corp standartlarını inceliyor ve standartlara getirilen değişikliklerin B Corp hareketini nereye taşıdığını ele alıyoruz.

1. Etki alanları 5'ten 7'ye yükseldi: Ama asıl değişen bakış açısı

Önceki sistemde Çevre, Topluluk, Müşteriler, Yönetişim ve Çalışanlar şeklinde sıralanan alanlar, şirketin ağırlıklı olarak kendi sınırları içindeki etkisini ölçüyordu.

Yeni versiyonda etki alanlarının sayısı 5'ten 7'ye çıktı. Ancak bu yalnızca yeni konuların eklenmesiyle gelen bir sayısal artış değil; daha derin bir perspektif değişikliğini temsil ediyor.  

Yeni çerçevede yer alan yedi başlık şöyle şekillendi:

• Amaç ve Paydaş Yönetişimi

• Adil İş

• Adalet, Eşitlik, Çeşitlilik ve Kapsayıcılık (Justice, Equity, Diversity, Inclusivity - JEDI)

• İnsan Hakları

• İklim Eylemi

• Çevre Yönetimi ve Döngüsellik

• Devlet İlişkileri ve Kolektif Eylem

Bu yapı, şirketlerin kendi operasyonlarının ötesine geçerek faaliyet gösterdikleri ekosistemde aktif bir rol üstlenmesini gerektiriyor. Paydaş katılımı artık bir tercih değil, bir zorunluluk; insan hakları ve iklim eylemi ise artık birer alt madde değil, bağımsız etki alanları.  

Bu başlıklar arasında en çok ses getireni “Kolektif Eylem” başlığı oldu. Geçmişte bu konu altındaki iyi uygulamaları paylaşan ve yaygınlaştırmaya çalışan B Corp, artık bunları iyi örnek olmaktan çıkarıp bir “zorunluluk” olarak standardize ediyor. Bu yaklaşım, şirketlerin faaliyet gösterdikleri ülkelerde etki ekosisteminin gelişimi için savunuculuk yapmalarını, farklı paydaşlarla iş birliği yaparak kolektif çözümler geliştirmesini teşvik ediyor. Böylece işletmeler, yalnızca bireysel performanslarıyla değil, sistem düzeyinde değişime katkı sağlayan aktörler olarak konumlandırılıyor.

2. Puan sistemi kaldırıldı, çünkü sayılar yetersiz kalıyordu

Eski sistemdeki en tartışmalı unsurlardan biri puan modeliydi. Eski versiyonda şirketlerin “B Corp etiketine” ulaşabilmesi için 80 ve üzeri puan alması gerekiyordu, sertifikasyon sonunda ise ulaştıkları puan herkese açık olarak görünüyordu. Yeni standartta bu model tamamen terk edildi. Şirketler artık toplam performansa göre Geçti/Kaldı olarak değerlendirilecek. B Corp web sitesinde şirketlerin puanları halen yer alıyor fakat bunların da kaldırılması ile ilgili görüşmeler devam ediyor.  

Şirketlerin 10 puan yukarıda ya da aşağıda olması değil, B Corp sertifikalı olup olmaması önemli.  

Nitekim 2022'de sonlandırılan en yüksek puanlı B Corp’ların yer aldığı “Dünya için En İyi - Best for the World” listesi de bu anlayışın habercisiydi. Başlangıçta iyi uygulama örneklerinin paylaşılması ve şirketlerin birbirinden öğrenmesini teşvik etmek amacıyla oluşturulan Dünya için En İyi listesi, şirketlerin geleneksel performans artışı yaklaşımıyla birleştikten sonra zamanla şirketlerin birbirleriyle rekabet ettiği bir yapıya dönüşmeye başladı.

Puan sisteminin kaldırılması ile B Lab, uzun süredir dile getirilen bir mesajı netleştiriyor: B Corp sertifikası, bir sıralamada üst sıralara tırmanmak için değil, sorumlu iş yapışın tüm boyutlarında asgari bir standarda ulaşmak için var.

3. Her bir etki alanı için taban gereklilikler getirildi

Yeni standartlar ile her etki alanında asgari bir performans eşiği tutturmak zorunlu hale geliyor. Eski versiyonda bir şirket, çevresel performansındaki yüksek skoru çalışan haklarındaki düşük skoru kapatmak için kullanabiliyordu. Bu durum, sistemin bütünlüklü bir etki ölçümünden ziyade seçici bir optimizasyona zemin hazırladığı yönündeki eleştirileri haklı kılıyordu.  

4. Kademeli gelişim beklentisi: Sertifikasyon bir başlangıç noktası

Yeni sistemin en ilgi çekici noktalarından biri, zaman içinde artan standartlar çerçevesi. İlk sertifikasyon yılında (Y0) belirli bir taban beklentisi karşılanıyor; ikinci yenileme sürecinde Y3 gereksinimleri, üçüncü yenileme sürecinde ise Y5 gereksinimleri devreye giriyor.

Bu yapı, B Corp sertifikasının bir kez kazanılıp rafa kaldırılan bir başarı olmadığını hatırlatıyor. Sertifikasyonun, şirket için sürekli gelişim taahhüdünü yansıtan dinamik bir süreç olduğunun altını çiziyor. Her sertifikasyon döngüsü, şirketin performansını önceki döneme göre daha zorlayıcı gereklilikler altında değerlendiriyor.

5. Dış denetim güçlendiriliyor

Üçüncü taraf doğrulama mekanizması güçlendiriliyor; büyük ölçekli şirketlerden başlayarak bağımsız denetim şartı geliyor. B Lab’in küresel denetim ortakları SCS Global Services, denetim süreçlerine 2026 içerisinde başlamayı planlıyor.  

Yeni standartlarda denetim, büyük ölçekli şirketlerden başlayarak, fiziki saha ziyaretlerini beraberinde getiriyor. Dış denetim kapsamında şirketlere nasıl bir ek ücretlendirme olacağına ve bu ücretlendirmenin şirket boyutuna göre nasıl şekilleneceğine dair ise henüz bir açıklama bulunmuyor.

6. Eylem odaklı dil: Sınıflandırma değil, yönlendirme

Belki de en ince ama en anlamlı değişim, kullanılan dildeki dönüşüm. Önceki değerlendirme sistemi şirketleri sınıflandırıyor, kategorize ediyordu. Yeni standartların her başlığında ise bir yönlendirme, bir harekete geçirme vurgusu var.

Kelime seçimlerine bakıldığında bu fark çarpıcı biçimde ortaya çıkıyor: “ölçün” yerine “harekete geçin”, “raporlayın” yerine “savunuculuk yapın”. B Lab, şirketlerin yalnızca kendi operasyonlarından hesap vermesinin ötesinde, faaliyet gösterdikleri ekosistemde birer katalizör olmasını bekliyor. Kamusal savunuculuk bu yüzden yeni çerçevede ayrıca vurgulanıyor.

Bu yaklaşım, hareketin yıllar içinde aldığı en önemli eleştiriye, “B Corp bir iletişim kampanyasına dönüştü”, doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor.

Sonuç: Mükemmel değil, ama dürüst

Yeni B Corp standartları hâlâ mükemmel değil. Nespresso gibi küresel şirketlerin tabandan gelen girişimler kadar “B Corp” olması hala soru işaretlerini koruyor. Ancak BIA v2.1, paydaşların geri bildirimlerini dikkate alan, eleştirilere kulak veren ve etki odaklı iş yapma kapasitesini gerçekten güçlendirmeyi hedefleyen bir revizyon olarak öne çıkıyor. Yalnızca hissedarlarına değil, dünyaya iyi gelecek iş yapış biçimleri üzerine düşünen şirketler için B Corp, hâlâ en anlamlı referans noktalarından biri olmayı sürdürüyor.

Yazar: Duru Leblebicioğlu, S360 Research & Impact Design

‍

Kaynaklar:

• B Lab Global. "B Corp Standards: Performance Requirements."  

https://www.bcorporation.net/en-us/standards/performance-requirements/

• B Lab Global. "B Lab Publishes New B Corp Standards, Raising the Bar for Businesses Worldwide."  

https://www.bcorporation.net/en-us/news/press/b-lab-publishes-new-b-corp-standards-raising-the-bar-for-businesses-worldwide/

• B Lab Global. "Collective Action — Programs and Tools."  

https://www.bcorporation.net/en-us/programs-and-tools/collective-action/

• B Lab Global. "New Standards Impact Topic: Government Affairs & Collective Action."  

https://www.bcorporation.net/en-us/news/blog/b-lab-new-standards-impact-topic-government-affairs-collective-action/

• B Lab Global. "Find a B Corp."  

https://www.bcorporation.net/en-us/find-a-b-corp/

• B Lab UK. "Improving Your Score — The Certification Process."  

https://bcorporation.uk/b-corp-certification/the-certification-process/improving-your-score/

• B Lab UK. "B Lab's New Standards Are Here."  

https://bcorporation.uk/b-corp-certification/b-labs-new-standards-are-here/

• B Lab Europe. "Best for the World."  

https://bcorporation.eu/best-for-the-world/

• B Lab Denmark. "B Corp Certification."  

https://bcorporation.dk/become-a-bcorp/b-corp-certification/

• B Lab — B Impact Assessment Knowledge Base. "What to Expect from Your Initial B Corp Certification Audit."  

https://kb.bimpactassessment.net/en/support/solutions/articles/43000776485-what-to-expect-from-your-initial-b-corp-certification-audit

• B Lab — B Impact Assessment Knowledge Base. "How Does Third-Party Verification Impact the Cost of Certification?."  

https://kb.bimpactassessment.net/en/support/solutions/articles/43000778429-how-does-third-party-verification-impact-the-cost-of-certification-

• SCS Global Services. "SCS Global Services — Certification & Standards."  

https://www.scsglobalservices.com/

• Financial Times. "B Corp Certification Under Scrutiny."  

https://www.ft.com/content/0b632709-afda-4bdc-a6f3-bb0b02eb5a62

• The Grocer. "How Nespresso and BrewDog Have Brought B Corp to a Crossroads."  

https://www.thegrocer.co.uk/analysis-and-features/how-nespresso-and-brewdog-have-brought-b-corp-to-a-crossroads/681199.article

‍