Anasayfa

Net sıfır: Şehirler kendi başlarına karbon nötr hale gelebilir mi? 

2020 yılında iklim değişikliğine neden olan sera gazı emisyonlarının üçte ikisinden fazlası (%67) şehirlerden kaynaklandı. Bu nedenle belediye başkanlarının kendi yetki alanları dahilinde emisyonları azaltmaya yönelik hedefler belirleme konusunda ulusal politikacılara katılmaları şaşırtıcı değil.‍Birleşik Krallık'taki pek çok şehir, hükümetin 2050 hedefinin (İskoçya'da 2045) öncesinde net sıfıra ulaşmayı taahhüt etti. Manchester 2038 yılına kadar, Liverpool ve Birmingham ise 2030 yılına kadar net sıfıra ulaşmayı hedefliyor. Nottingham, 2028 gibi erken bir tarihte Birleşik Krallık'taki ilk karbon nötr şehir olmayı hedefliyor.

4 Dakikalık Okuma
|
Net Sıfır ve Karbonsuzlaştırma
Sürdürülebilirlik Stratejisi
Etki Ekonomisi ve Toplumsal Yatırım

2020 yılında iklim değişikliğine neden olan sera gazı emisyonlarının üçte ikisinden fazlası (%67) şehirlerden kaynaklandı. Bu nedenle belediye başkanlarının kendi yetki alanları dahilinde emisyonları azaltmaya yönelik hedefler belirleme konusunda ulusal politikacılara katılmaları şaşırtıcı değil.

Birleşik Krallık'taki pek çok şehir, hükümetin 2050 hedefinin (İskoçya'da 2045) öncesinde net sıfıra ulaşmayı taahhüt etti. Manchester 2038 yılına kadar, Liverpool ve Birmingham ise 2030 yılına kadar net sıfıra ulaşmayı hedefliyor. Nottingham, 2028 gibi erken bir tarihte Birleşik Krallık'taki ilk karbon nötr şehir olmayı hedefliyor.

Peki, bu vaatler gerçekçi mi? Şehirler ve yerel meclisler kendi başlarına net sıfır hedefini ne kadar gerçekleştirebilirler? 

Kentsel emisyonların büyük ölçüde azaltılması, ulaşımdan elektrik üretimine ve ev ısıtmaya kadar çeşitli sektörlerde reform yapılmasını gerektiriyor. Kamu davranışını değiştirebilecek, yeni teknolojiye yatırımı teşvik edecek ve ekonomiyi bunun için yeniden yapılandıracak politikaların birçoğu belediyeler tarafından uygulanamıyor.

İddialı hedefler, hedefe ulaşmak için ayrıntılı bir yol haritası yerine, bir referans noktası, varmak istediğimiz yerin bir ifadesidir. Net sıfır hedefi belirlemek, bir şehrin ulusal hükümetle aynı yöne doğru ilerlediğini gösterir.

Ancak gerçekçi olmayan hedefler veya bunlara ulaşmak için gereken koordineli ve karmaşık değişikliklerin boyutunun iletilmemesi, özellikle ilerlemenin başlangıçta ima edilenden daha karmaşık olduğu ortaya çıktığında, genel kampanyaya olan güveni zedeleme riski taşır.

Birleşik Krallık başbakanı Rishi Sunak, geçtiğimiz günlerde hükümetinin 2050 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşma planlarının "insanlara gereksiz yere daha fazla zorluk ve hayatlarında daha fazla maliyet getirmeyeceği" konusunda ısrar ederek Londra'daki seçmenler arasında hava kirliliği önlemlerine yönelik sözde hoşnutsuzluktan yararlanmaya çalıştı.”

Glasgow’daki durum

Glasgow ilginç bir örnek; büyük nüfusunun ve zenginliğini sanayi devrimine ve ağır sanayisini beslemek için çıkardığı zengin kömür ve demir cevheri yataklarına borçlu olan bir İskoç şehri. Gelişimini desteklemek için fosil yakıtlara güvenen Glasgow, artık yeşil ekonomide lider olmayı hedefliyor.

Glasgow şehri 2019 yılında 2030 yılına kadar net sıfır emisyon hedefini belirledi. Glasgow Yeşil Anlaşması aracılığıyla bu geçişi şehrin yenilenmesiyle ilişkilendirmeyi amaçlıyor. Bu anlaşmanın üç hedefi var: emisyonları azaltmak, çevresel değişime karşı dayanıklılık oluşturmak, istihdam ve iş imkanları yaratmak, ve yoksulluğun üstesinden gelmek.

En son veriler Glasgow şehrinin emisyonlarının 2005 ile 2021 arasında %47 düştüğünü gösteriyor. Bu çok önemli bir ilerleme, ancak bu düşüşün büyük kısmı elektrik sistemini karbondan arındırmaya yönelik ulusal çabalardan kaynaklandı; yani yerel politikalara çok az şey atfedilebilir.

Genel durum

Şehirler hedefleri hakkında ne söylerse söylesin, net sıfıra geçişin hızı ve ölçeği, ulusal ve bölgesel politika yapıcılar arasındaki güç dengesi tarafından belirlenecek.

Örneğin ulaşımı ele alalım. Glasgow'un ulaşım emisyonları 2021'de şehrin toplam emisyonlarının %28'ini oluşturuyordu; otoyol trafiğinden kaynaklanan emisyonlar 2005'ten itibaren mutlak anlamda arttı.

Şehrin trafiğinin neredeyse yarısını taşıyan ana yollar Edinburgh'daki İskoç hükümetinin sorumluluğundayken, yakıt vergileri Londra'daki Birleşik Krallık hükümeti tarafından belirleniyor.

Toplu taşımanın sorumluluğu da benzer şekilde karışık. Yerel demiryolu ağı İskoç hükümetine ait ScotRail tarafından denetlenmekteyken otobüs düzenlemesi belediye meclisinin sorumluluğunda.

Belediye meclisi, trafik sıkışıklığı ücreti ve işyeri otopark vergileri dahil olmak üzere bazı yerel yol politikalarını uygulayabilir. Ancak açıkça görülüyor ki, hem Birleşik Krallık hem de İskoç hükümetlerinin işbirliği olmadan Glasgow'da alınan kararlar şehrin emisyonlarının büyük kısmını etkileyemeyecek.

Ayrıca bu emisyonların ilk etapta nasıl sayılacağı da belli değil. Yakınlarda yaşayan birinin şehirden geçen araba yolculuğu Glasgow toplamında mı değerlendirilmeli? Peki Glasgow'da bulunan ve mallarının başka yerlerde tüketilmesine neden olan işletmelerin neden olduğu emisyonlar ne olacak?

Bunların yanında uluslararası ve yurt içi hava yolculuğu (Glasgow Havalimanı'ndan uçuşlar gibi) önemli bir kaynak, ancak şehrin takip ettiği veya ortadan kaldırmayı amaçladığı emisyonlar arasında yer almıyor.

Glasgow'un yıllık olarak yayınlanan kendi emisyon tahmini, bu kaynakları yalnızca faydasız derecede geniş kategorilerde rapor ediyor.

Dahası, net sıfıra ulaşma çabasında yer alan birden fazla kurum arasında işletmeler, topluluk grupları ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar yer alıyor ve bunların çoğu belediye meclisinin yetkisi dışında yer alıyor. Dolayısıyla, emisyonları azaltma kapasitelerinin nerede başlayıp nerede bittiğini anlamak ve yaptıkları değişikliklerin diğer kurumları ve diğer hedeflere ulaşmayı nasıl etkileyeceğini tahmin etmek oldukça karmaşık bir süreç.

Ancak Glasgow'un deneyimi, şehirlerdeki yerel grupları bir araya getirmek ve net sıfır hedefine odaklanılmasını teşvik etmek gibi süreçlerde yerel yönetimlerin olumlu bir rol oynayabileceğini gösteriyor. Hedefler bunu yapmanın önemli bir yolu, ancak bu çabaları yönetme ve koordine etmenin daha zorlu bir çalışma gerektireceği göz ardı edilmemeli. Birleşik Krallık hükümetinin son zamanlarda net sıfıra hedefinden uzaklaşmasının en büyük etkiyi de bu alanda yaratacak.

S360'ta ortak değer yaratmayı odağımıza alarak günümüzün en önemli sürdürülebilirlik problemleri üzerine stratejik öneriler geliştiriyor, böylece kârı amaçla birleştiriyoruz.

Detaylı bilgi için kurumsal web sitemizi ziyaret edebilirsiniz: www.s360.com.tr

İlginizi çekebilecek diğer makaleler

5 Dakikalık Okuma
May 10, 2024

Hidrojen ekonomisi ne kadar temiz?

5 Dakikalık Okuma
May 10, 2024

Temiz teknolojide neden iş birliği ve rekabet gücünü dengelememiz gerekiyor?

3 Dakikalık Okuma
May 10, 2024

ILO: Çalışanların %70'i iklimle bağlantılı sağlık tehlikeleri riski altında